İstanbul Geri Gönderme Merkezleri

Geri Gönderme Merkezi Nedir?

Geri gönderme merkezleri, Türkiye’de yasal kalış hakkı bulunmayan, sınır dışı (deport) kararı alınan veya idari gözetim altına alınan yabancıların, memleketlerine gönderilme işlemleri tamamlanana kadar geçici olarak barındırıldıkları yerlerdir.

Bu merkezler cezaevi değil, idari gözetim alanlarıdır. Ancak kişilerin hürriyeti, sınır dışı işlemleri sonuçlanana kadar kısıtlanır.

İstanbul’daki Temel Geri Gönderme Merkezleri

İstanbul’da Göç İdaresi Başkanlığı’na bağlı olarak faaliyet gösteren ana merkezler şunlardır:

Silivri Geri Gönderme Merkezi: İstanbul’un en büyük ve en yüksek kapasiteli merkezlerinden biridir. Genellikle geniş çaplı işlemler burada yürütülür.

Çatalca (Binkılıç) Geri Gönderme Merkezi: Şehir merkezine uzak bir noktada bulunan bu merkez, idari gözetim altındaki yabancıların işlemlerinin yapıldığı bir diğer önemli noktadır.

Tuzla Geri Gönderme Merkezi: Anadolu Yakası’nda bulunan ve lojistik olarak transfer süreçlerinde aktif kullanılan bir merkezdir.

Önemli Not: Geçmişte çokça bilinen Kumkapı Geri Gönderme Merkezi kapatılmış, buradaki işlemler yeni ve daha modern tesislere aktarılmıştır.

Kişiler Neden Geri Gönderme Merkezine Sevk Edilir?

Bir yabancının bu merkezlere sevk edilmesinin başlıca nedenleri şunlardır:

Vize İhlali: Türkiye’de yasal kalış süresinin (vize veya ikamet izni) aşılması.

Kaçak Çalışma: Çalışma izni olmaksızın bir işte çalışılması.

Kamu Düzeni ve Güvenliği: Hakkında sınır dışı kararı verilmesini gerektiren bir suça karışma veya güvenlik riski oluşturma.

Yasa Dışı Giriş: Türkiye’ye kaçak yollarla girmiş olma.

İdari Gözetim Kararına Karşı Haklar

Geri gönderme merkezine alınan bir yabancının veya yakınının bilmesi gereken en önemli husus, hukuki haklardır.

Hak Kategorisi	Açıklama
Avukat Tutma	Kişi, işlemlerini takip etmesi için bir avukatla görüşme hakkına sahiptir.
İtiraz Hakkı	İdari gözetim kararına karşı Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilebilir.
Sınır Dışı Kararı	Sınır dışı (deport) kararına karşı İdare Mahkemesinde dava açılabilir. Dava açılması (istisnai durumlar hariç) sınır dışı işlemini durdurur.
İletişim	Merkezdeki kişilerin yakınları veya avukatları ile telefonla görüşme hakkı bulunur.

Yakını Geri Gönderme Merkezinde Olanlar Ne Yapmalı?

Eğer bir yakınınız İstanbul’daki merkezlerden birine sevk edildiyse:

Hangi Merkezde Olduğunu Teyit Edin: Genellikle emniyet birimleri sevk bilgisini paylaşır.

Hukuki Destek Alın: Süreçlerin çok hızlı ilerleyebileceğini (bazı durumlarda 48 saat içinde sınır dışı) unutmayın. Bir göç hukuku uzmanından yardım almak kritiktir.

Pasaport ve Kimlik Bilgileri: Kişinin pasaportu veya kimlik fotokopilerini hazır bulundurun.

Sonuç olarak; İstanbul geri gönderme merkezleri, göç yönetiminin bir parçasıdır. Bu merkezlerdeki süreçlerin hukuka uygun yürütülmesi, yabancıların haklarının korunması açısından büyük önem taşır.

Geri Gönderme Merkezlerinde Sunulan Hizmetler ve İmkanlar

Geri gönderme merkezleri (GGM), idari gözetim altındaki yabancıların temel ihtiyaçlarını karşılamak ve insan onuruna yakışır bir barınma ortamı sunmakla yükümlüdür. Bu merkezlerde sağlanan temel hizmetler şunlardır:

1. Barınma ve Beslenme

Ücretsiz Konaklama: Merkezlerde kalan yabancılardan barınma ücreti alınmaz. Odalar genellikle koğuş veya yatakhane düzenindedir.

Üç Öğün Yemek: Kişilere günlük beslenme ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde günde üç öğün ücretsiz yemek verilir. Menüler hazırlanırken inanç hassasiyetleri (örneğin helal gıda) dikkate alınır.

Temizlik ve Hijyen: Temiz su, duş ve tuvalet imkanları ile kişisel temizlik malzemeleri merkez tarafından sağlanır.

2. Sağlık Hizmetleri

Acil Sağlık Desteği: Yabancı tarafından bedeli karşılanamayan acil ve temel sağlık hizmetleri ücretsiz olarak sunulur.

Revir Hizmeti: Merkez bünyesinde genellikle ilk müdahale ve muayene için sağlık personeli bulunur. Daha ciddi durumlarda ise kişiler kolluk eşliğinde devlet hastanelerine sevk edilir.

3. İletişim ve Hukuki Haklara Erişim

Telefon Kullanımı: Kişilerin aileleri, yakınları ve avukatlarıyla görüşebilmeleri için ankesörlü telefon veya belirli saatlerde iletişim imkanları sağlanır.

Avukat ve Noter Erişimi: İdari gözetim altındaki yabancıların avukatları, yasal temsilcileri veya noter ile görüşme hakları kısıtlanamaz. Bu görüşmeler için özel alanlar tahsis edilir.

Konsolosluk Görüşmesi: Kişinin vatandaşı olduğu ülke konsolosluk yetkilileri veya Birleşmiş Milletler (BM) görevlileri ile görüşme hakkı vardır.

4. Sosyal ve Psikolojik Destek

Psikolojik Danışmanlık: Uzun süreli bekleyişin ve belirsizliğin yarattığı kaygıyı yönetmek adına merkezlerde psikologlar ve sosyal çalışmacılar görev yapar.

Açık Hava ve Aktivite: Günün belirli saatlerinde kişilerin taze hava alabileceği bahçe veya avlu gibi ortak alanlara çıkmasına izin verilir. Bazı merkezlerde televizyon izleme veya kütüphane gibi sınırlı sosyal imkanlar da mevcuttur.

5. Özel Durumlar (Çocuklar ve Aileler)

Aile Bütünlüğü: Mümkün olduğunca aile üyelerinin bir arada kalmasına özen gösterilir.

Eğitim: Okul çağındaki çocukların eğitim haklarından mahrum kalmaması için Milli Eğitim Bakanlığı ile koordineli adımlar atılması hedeflenir.

Oyun Alanları: Çocuklu ailelerin bulunduğu merkezlerde çocuklar için küçük oyun alanları veya kreş benzeri ortamlar bulunabilmektedir.

Önemli Hatırlatma: Merkezlerdeki hizmetlerin kalitesi ve yoğunluğu, merkezin doluluk oranına göre değişiklik gösterebilir. Eğer bir yakınınızın bu hizmetlere erişimiyle ilgili bir sorun olduğunu düşünüyorsanız, bir avukat aracılığıyla durumu denetleme veya itiraz etme hakkınız bulunmaktadır.

Kimler Görüş Yapabilir?

Geri gönderme merkezinde tutulan bir yabancı ile şu kişiler görüşebilir:

Avukatlar: Her zaman ve öncelikli görüşme hakkına sahiptirler. Vekaletname olması şart değildir; görüşme için baro kartı ve yetki belgesi yeterlidir.

Birinci Derece Yakınlar: Eş, çocuklar, anne ve baba gibi yakın aile üyeleri ziyaret gerçekleştirebilir.

Konsolosluk Yetkilileri: Kişinin vatandaşı olduğu ülkenin konsolosluk görevlileri.

Noter: Vekaletname işlemleri için merkeze giriş yapabilir.

2. Görüşme Saatleri ve Günleri

Her merkezin (Silivri, Tuzla, Çatalca gibi) kendine has bir iç tüzüğü ve ziyaret saati uygulaması vardır.

Genellikle haftanın belirli günleri "Ziyaret Günü" olarak belirlenir.

Görüşme saatleri genellikle mesai saatleri (09:00 - 17:00) içerisindedir.

Resmi tatillerde ziyaret prosedürleri değişebilir.

3. Görüşme İçin Gerekli Belgeler

Ziyaretçilerin merkeze giderken yanlarında bulundurması gereken temel belgeler şunlardır:

Ziyaretçi Kimliği: T.C. vatandaşları için kimlik kartı, yabancılar için pasaport veya ikamet izni.

Yakınlık Belgesi: Akrabalık bağını kanıtlayan (evlilik cüzdanı, nüfus kayıt örneği vb.) belgelerin aslı veya noter onaylı sureti.

Avukatlar İçin: Baro kimliği.

4. Görüşme Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Eşya Teslimi: Görüşme sırasında kişiye kıyafet, kitap veya para teslim edilebilir. Ancak her eşya kabul edilmez; kesici, delici aletler ve bazı elektronik cihazlar yasaktır. Teslim edilecek her şey infaz memurları tarafından kontrol edilir.

İletişim: Görüşmeler genellikle cam arkasından telefonla (kapalı görüş) yapılır. Ancak duruma göre açık görüş imkanı da sağlanabilir.

Kayıt: Güvenlik gerekçesiyle görüşmelerin yapıldığı alanlar kamera ile izlenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İstanbul'daki Geri Gönderme Merkezleri

İstanbul'daki merkezler genellikle şehrin dış çeperlerinde, lojistik ve güvenlik açısından uygun noktalarda konumlanmıştır:

Tuzla Geri Gönderme Merkezi: Akfırat Mahallesi'nde bulunur. Anadolu Yakası'ndaki en aktif merkezdir.

Arnavutköy (Hadımköy) Geri Gönderme Merkezi: Hastane Mahallesi, Ayasofya Caddesi üzerinde yer alır. Genellikle düzensiz göçmenlerin ilk sevk noktalarından biridir.

Çatalca (İnceğiz) Geri Gönderme Merkezi: Kaleiçi Mahallesi'nde bulunur.

Binkılıç Geri Gönderme Merkezi: Çatalca'nın daha uzak bir noktası olan Binkılıç bölgesindedir.

Silivri Geri Gönderme Merkezi: Selimpaşa Merkez Mahallesi'nde yer alan yüksek kapasiteli bir merkezdir.

Diğer İllerde Bulunan Başlıca Merkezler

Türkiye'nin pek çok ilinde stratejik noktalarda GGM'ler mevcuttur. En bilinenleri şunlardır:

Marmara

Edirne, Kocaeli, Bursa, Kırklareli (Pehlivanköy), Çanakkale (Ayvacık)

İç Anadolu

Ankara (Akyurt), Kayseri, Çankırı, Niğde

Ege

İzmir (Harmandalı), Aydın, Muğla (Ula)

Akdeniz

Antalya (Döşemealtı), Adana (Sarıçam), Hatay

Doğu Anadolu

Erzurum (Aşkale 1-2), Ağrı, Iğdır, Malatya, Van (Kurubaş)

Güneydoğu

Gaziantep (Oğuzeli), Şanlıurfa

Önemli Bilgiler

Kapasite: İstanbul'daki merkezler, Türkiye genelindeki toplam kapasitenin önemli bir kısmını oluşturur.

Geçici Merkezler: Bazı dönemlerde yoğunluk nedeniyle spor salonları veya mülteci kampları "Geçici Geri Gönderme Merkezi" olarak valilik kararıyla kullanılabilir.

Sevk Süreci: Yakalanan bir yabancı her zaman bulunduğu ildeki merkeze gönderilmeyebilir. İstanbul'da yakalanan bir kişi, kapasite durumuna göre Niğde, Kayseri veya Erzurum gibi illerdeki merkezlere sevk edilebilir.

Tahdit Kodları ve 32. Madde Kararlarına İtiraz Süreci

Türkiye’de bulunan yabancılar hakkında bazen idari makamlarca çeşitli kısıtlamalar veya sınır dışı kararları uygulanabilir. Bu kararların temelinde genellikle tahdit kodları veya ikamet ihlalleri yatar.

1. 32. Madde Nedir ve Nasıl İtiraz Edilir?

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 32. maddesi, ikamet izni iptal edilen veya ikamet izni uzatılmayan yabancıları kapsar.

Neden Uygulanır? İkamet izni alma şartlarının kaybedilmesi, iznin veriliş amacı dışında kullanılması veya geçerli bir sınır dışı kararının bulunması durumunda uygulanır.

İtiraz Süreci: 32. madde kapsamında ikamet izni iptal edilen yabancıya tebligat yapılır. Tebliğ tarihinden itibaren genellikle 60 gün içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açılması gerekir.

Kritik Detay: İkamet iptali tek başına sınır dışı anlamına gelmeyebilir, ancak kişi yasal kalış hakkını kaybettiği için hakkında sınır dışı (V-71 veya Ç kodları) süreci de başlatılabilir.

2. Tahdit Kodları ve Kaldırma Yolları

Tahdit kodları, bir yabancının sistemsel olarak "sakıncalı" veya "takip edilmesi gereken" kişi olarak işaretlenmesidir. Bazı yaygın kodlar şunlardır:

V-160 (Adres Bulunamadı): Bildirilen adreste bulunmayanlara konur.

Ç-114 (Adli İşlem Yapılan Yabancılar): Hakkında adli soruşturma açılanlara konur.

G-87 (Genel Güvenlik Tehdidi): En ağır kodlardan biridir; kamu güvenliği gerekçesiyle konur.

V-71 (Adreste Bulunamayan Yabancı): Genellikle Geri Gönderme Merkezi sonrası bildirim yükümlülüğüne uymayanlara konur.

Tahdit Koduna Nasıl İtiraz Edilir?

Tahdit kodlarının kaldırılması için iki ana yol vardır:

İdari İtiraz: Göç İdaresi Başkanlığına bir dilekçe ile başvurarak kodun hatalı olduğunu beyan etmek. (Genellikle zor bir yoldur).

İptal Davası (En Etkili Yol): Kodun konulduğu tarihten veya öğrenilme tarihinden itibaren 60 gün içinde ilgili İdare Mahkemesinde dava açılmalıdır. Mahkeme, kodun konulma gerekçesini hukuka aykırı bulursa kodu iptal eder.

3. Sınır Dışı (Deport) Kararına İtiraz

Eğer bir yabancı Geri Gönderme Merkezi’ndeyse, muhtemelen hakkında bir sınır dışı kararı verilmiştir.

Süre: Sınır dışı kararının tebliğinden itibaren 7 gün içinde İdare Mahkemesine dava açılmalıdır.

Durdurucu Etki: Dava açıldığı anda, sınır dışı etme işlemi mahkeme sonuçlanana kadar durur (İstisnai terör veya suç örgütü maddeleri hariç). Bu, geri gönderme merkezinden çıkış (idari gözetimin sonlandırılması) için ilk ve en önemli adımdır.

Dikkat Edilmesi Gereken "Altın Kurallar"

Hak Düşürücü Süreler: İtiraz sürelerini (7 gün veya 60 gün) kaçırmak, davanın reddine neden olur. Zamanlama hayati önem taşır.

Yürütmeyi Durdurma Talebi: Açılacak davalarda mutlaka "yürütmeyi durdurma" talep edilmelidir ki dava sürerken kişi sınır dışı edilmesin.

Uzman Desteği: Tahdit kodları ve 32. madde itirazları teknik konulardır. Hatalı bir dilekçe, kişinin Türkiye’ye giriş yasağının uzamasına yol açabilir.

Geri Gönderme Merkezi’ndeki Yabancılar İçin Hukuki İtiraz Yolları

Bir yabancı GGM’ye alındıysa, önünde iki ana engel vardır: Sınır Dışı (Deport) Kararı ve İdari Gözetim Kararı. Bunların ikisine de ayrı ayrı itiraz etmek gerekir.

1. Sınır Dışı (Deport) Kararına İtiraz

Hakkında sınır dışı kararı verilen yabancıya bu karar tebliğ edilir. Tebliğden itibaren 7 gün içinde İdare Mahkemesinde dava açılmalıdır.

Dava açıldığında ne olur? Dava açıldığı an, sınır dışı işlemleri mahkeme sonuna kadar otomatik olarak durur. Yani kişi mahkeme bitene kadar uçakla gönderilemez (terör ve kamu güvenliği gibi çok ağır istisnalar hariç).

Kritik Bilgi: Mahkemeye dava açıldığına dair derhal ilgili Geri Gönderme Merkezi'ne ve Göç İdaresi'ne bilgi verilmelidir ki yanlışlıkla gönderilmesin.

2. İdari Gözetim Kararına İtiraz (Merkezden Çıkış İçin)

Kişinin GGM’de tutulması kararına "İdari Gözetim Kararı" denir. Bu karar, sınır dışı davasından bağımsızdır.

Nereye İtiraz Edilir? İdari gözetim kararına karşı Sulh Ceza Hakimliğine itiraz edilir.

Amaç Nedir? "Bu kişi kaçmayacak, adresi belli, kefili var, GGM'de tutulmasına gerek yok" diyerek kişinin merkezden salınmasını ve dışarıdan imza atarak sürecini takip etmesini sağlamaktır.

Karar Süresi: Hakimliğin genellikle 15 gün içinde bir karar vermesi beklenir. Eğer itiraz kabul edilirse yabancı serbest bırakılır (ancak belli aralıklarla karakola/göç idaresine gidip imza atma yükümlülüğü getirilebilir).

3. Tahdit Kodlarına İtiraz (GGM İçindeyken)

GGM'deki yabancıların çoğunda G-87 (Genel Güvenlik), V-71 (Adreste Bulunamayan) veya Ç-114 (Adli İşlem) gibi kodlar bulunur.

GGM'den çıktıktan sonra Türkiye'de kalmaya devam edebilmek için bu kodların da İdare Mahkemesi'nde açılacak bir iptal davası ile temizlenmesi gerekir. Kod kalkmazsa, kişi serbest kalsa bile ikamet izni alamaz.

4. GGM'deki Yabancının "Gönüllü Geri Dönüş" Belgesi Tuzağı

Burası çok önemli: Bazen GGM'deki yoğunluktan veya stresten dolayı yabancılara "Gönüllü Geri Dönüş" formları imzalatılmaya çalışılabilir.

Dikkat: Eğer yabancı bu formu imzalarsa, açtığı tüm davalardan feragat etmiş sayılır ve kendi rızasıyla gitmeyi kabul ettiği için hızla sınır dışı edilir. Eğer kalmak istiyorsa, neye imza attığına çok dikkat etmelidir!

İşlem	İtiraz Süresi	İtiraz Edilecek Makam	Sonuç
Sınır Dışı Kararı	7 Gün	İdare Mahkemesi	Deport işlemini durdurur.
İdari Gözetim	Her zaman	Sulh Ceza Hakimliği	Merkezden tahliye sağlar.
Tahdit Kodu	60 Gün	İdare Mahkemesi	Kodun kaldırılmasını sağlar.

GGM'deki bir yabancı için en iyi strateji; önce 7 gün içinde sınır dışı davası açıp deportu durdurmak, ardından Sulh Ceza Hakimliğine başvurup kişiyi merkezden dışarı çıkarmaktır.